Dlaczego się nie ubezpieczamy? Psychologia decyzji o polisie na życie, majątek i OC zawodowe. 

Ten artykuł opiera się na wartościach liczbowych, które możesz sprawdzić w źródłach pod tekstem. Większość z nas zgadza się, że ubezpieczenia mają sens. Mimo to wielu ludzi nie ma polisy, ma ją za niską albo kupuje ją dopiero po szkodzie. Skąd ta rozbieżność? Najczęściej problem nie leży w pieniądzach, tylko w głowie. Tak wynika z raportu Polskiej Izby Ubezpieczeń „Świadomość ubezpieczeniowa Polaków 2026", opracowanego pod patronatem Uniwersytetu Warszawskiego na próbie 1143 pracujących dorosłych. Prof. Katarzyna Sekścińska powiedziała, że problem luki ubezpieczeniowej „nie leży w kieszeni, tylko w głowie Polaków". W tym artykule pokażę, jakie mechanizmy za tym stoją i jak wpływają na decyzje o ubezpieczeniu na życie, majątku i OC zawodowym. „Mnie się to nie przydarzy". Pierwszy mechanizm to nierealistyczny optymizm. Respondenci raportu oceniali ryzyko spowodowania wypadku drogowego u siebie na 12%, a u innych na 19%. Podobnie wyglądały wyniki przy nagłej chorobie na wakacjach (11% wobec 19%) i wypadku podczas wyjazdu (12% wobec 19%). Raport zaznacza, że efekt jest najsilniejszy tam, gdzie wierzymy we własną kompetencję i kontrolę nad sytuacją. To ważne, bo dotyczy także osób prowadzących firmy i wykonujących wolne zawody. Skoro znasz swój fach, to przecież nic nie pójdzie nie tak, prawda? Polisa jak lokata, a powinna być jak gaśnica. Drugi błąd to patrzenie na ubezpieczenie jak na produkt oszczędnościowy. Aż 40% badanych uważa, że w odszkodowaniu nie dostanie kwoty wpłaconych składek. 26% traktuje rezygnację z polisy jako sposób na oszczędzanie, a 22% twierdzi wprost, że ubezpieczenia się nie opłacają, bo szkody zdarzają się rzadko. Autorzy raportu porównują ubezpieczenie do gaśnicy w samochodzie. Kupujesz ją i nikt nie liczy, że zwróci się w pieniądzach. Cieszysz się, jeśli nigdy jej nie użyjesz. Życie, majątek, OC zawodowe: gdzie jaki błąd. Ubezpieczenie na życie. Polacy chętniej ubezpieczają rzeczy niż ludzi. W domach rodzinnych badanych 43% ubezpieczało mieszkanie lub dom, a polisę na życie pamięta tylko 31%. To wspomnienia z domu rodzinnego, a nie obecne polisy, ale dobrze pokazują, czego uczymy się od najmłodszych lat. Drugą barierą jest samo skojarzenie: 61% kojarzy polisę na życie z wypłatą po śmierci, ale tylko 30% wskazuje ją jako źródło pieniędzy przy nowotworze. 38% błędnie sądzi, że w takim przypadku zadziała ubezpieczenie zdrowotne. Do tego dochodzi odkładanie decyzji na później. Tylko 22% Polaków wie, że młodszy klient płaci za polisę na życie mniej. Z mojej praktyki wynika, że każdy rok zwłoki oznacza wyższą składkę i większe ryzyko, że stan zdrowia utrudni zawarcie umowy. Ubezpieczenie majątku. Majątek ubezpieczamy najchętniej, ale często powierzchownie. 70% badanych deklaruje polisę na mieszkanie, ale część z tych polis wynika z obowiązku przy kredycie, a nie ze świadomej decyzji. Jest też problem wiedzy: tylko 42% rozumie zależność między sumą ubezpieczenia a składką, a 38% wie, jak ryzyko wpływa na cenę. Skutek jest taki, że ludzie wybierają najtańszą wersję, nie sprawdzając zakresu. A to właśnie rozszerzenia (zalanie, zamarzanie instalacji, szkody od zwierząt w AC) często decydują, czy odszkodowanie w ogóle będzie. Pisałem o tym przy okazji artykułu o zimie: https://www.twierdzafinansowa.pl/artykuły/kuna-pod-maską-pęknięta-rura-pękająca-szyba-zima-ma-swoje-sposoby . OC zawodowe. Tu opieram się na obserwacji, nie na badaniu. Wszystkie opisane wyżej skłonności działają tu mocniej, bo OC zawodowe dotyczy ludzi pewnych swoich kompetencji. Do tego dochodzi zakup „na cenę", bo OC zawodowe bywa wymogiem formalnym lub kontraktowym i traktuje się je jak obowiązek do odhaczenia. Typowe skutki to zbyt niska suma gwarancyjna i brak sprawdzenia, czy polisa obejmuje to, co faktycznie robisz. Nie brakuje informacji, brakuje prostoty. Wbrew pozorom problemem nie jest brak wiedzy, tylko sposób jej podania. 37% Polaków uważa, że temat ubezpieczeń jest nudny, i tyle samo skarży się na zbyt trudny język. 36% gubi się w nadmiarze informacji. 38% wie o ubezpieczeniach tyle, ile przypadkiem usłyszy, a tylko 9% aktywnie szuka wiedzy. Pokazuje to też problem z dokumentami. Tylko 32% deklaruje, że wie, co znaczy OWU, czyli dokument, który określa zakres ochrony, wyłączenia i obowiązki klienta. Skoro większość nie zna podstawowego dokumentu umowy, trudno oczekiwać świadomego wyboru. Warto też wiedzieć, że 39% uważa ubezpieczenia za drogie ogólnie, ale indywidualną polisę na życie za drogą uznaje już tylko 25%. „Drogo" jest więc częściej stereotypem niż wnioskiem z porównania ofert. Co możesz zrobić już dziś? Skłonności poznawcze nie znikną, ale można je oswoić. Oto cztery proste kroki. Policz skutek, nie prawdopodobieństwo: zamiast pytać „czy to się stanie?", zapytaj: „Ile by mnie to kosztowało i czy mam z czego to pokryć?". Rozciągnij horyzont: jak radzą badacze z Wharton Risk Center, zdarzenie z szansą 1 do 100 w roku warto pokazywać jako szansę ponad 1 do 5 w ciągu 25 lat, a dla polisy na życie albo domu to realny horyzont. Porównuj zakres, nie tylko cenę: przeczytaj OWU, wyłączenia i limity, bo dwie polisy za podobną składkę mogą chronić zupełnie co innego. Wyznacz stały termin przeglądu: co 2–3 lata sprawdź sumy, uposażonych i rozszerzenia, bo życie się zmienia, a polisa nie. Porozmawiajmy o Twojej sytuacji. Zawsze masz mnie do wsparcia. Jeśli nie masz pewności, czy Twoje polisy (na życie, majątek albo OC zawodowe) naprawdę pasują do Twojej sytuacji, zadam Ci kilka pytań, które pomogą to uporządkować. Konsultacja jest bezpłatna i bez zobowiązań. Moje wynagrodzenie pochodzi z prowizji ubezpieczyciela, nie z Twojej kieszeni, więc możesz spokojnie zadawać każde pytanie. Mogę przejrzeć dokumenty u Ciebie przy stole albo przez rozmowę online. Wybierasz formę, ja dopasowuję się do Twojego kalendarza. Odpowiadam w ciągu 24 godzin. Napisz lub zadzwoń: 600559607, kacperszczesniewicz@twierdzafinansowa.pl . Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi oferty ubezpieczeniowej.

Źródła: 

Raport PIU: Nierealistyczny optymizm i wartości wyniesione z domu wpływają na decyzje ubezpieczeniowe Polaków: https://piu.org.pl/raport-piu-nierealistyczny-optymizm-i-wartosci-wyniesione-z-domu-wplywaja-na-decyzje-ubezpieczeniowe-polakow/

 Wharton Risk Center: Insurance and Behavioral Economics: https://impact.wharton.upenn.edu/wp-content/uploads/2023/08/WRCib2013a_InsuranceBehavioralEconomics.pdf